I rhubhululo liveza bona ikhaya elinye nelinye kufuzeke libe nes'baya esijamele amarharha wakhona.
Yeke lokhu kuhlathula bona ukwakhiwa kwesibaya akusi ngekwe kosini namkha ngengwenyameni kwaphela. Kodwana ngekwekhaya elinye nelinye, ngombana isibaya iyindawo ehloniphekileko begodu ekwazi ukudlanganisa amarharha woke womuzi.
Ekadeni lokha umntwana nakabelethwako ubegade athathwa ayokufakwa ngesibayeni bona iinkomo zimnuke bezikhothe, kuthi nakungewekhayapha uzazi bona zijabajaba, bese kuthi naku ngasi ngewalapha ziyatuna beziphongoloze lokho khabe kungeezinye zeendlela ebezi sebenziswa babantu abadala ukuhlola nokuhlaziya isotja lekhaya nokuthola ikaba yekhaya.
Isintu sithi ikaba namkha iningwana yomuntu isala ekhabomkhulu, ngombana kulapho abezimu abamhlangeleko balelekhona.
Yeke ikaba namakha inongwana le ibigade yenjelwa ngesibayeni itjalwa khona ukuze abezimu bayamukele begodu bakwazi ukuvikela nomntwana loyo.
Besekuthi lokha umuntu naka lalako namkha akunjulwa bezimu ubegade abekwa khona ekhaya ngesi bayeni, manje ngoba izinto sezatjhuguluka nepilo nayo yatjhuguluka. Nje abantu sele sesi bulunga namkha sibeka eerabhini zombuso, yeke ubungozi balokho kukuthi kulula bona abantu balelese emalibeni bebathebule nomufi, okhunye kukuthi kulula bona umuntu alahlekelwe liliba lekhabo ngoba eenrabhini zombuso kubulunga woke umuntu.
Kanti esibayeni kubulunga umndeni walapho kwaphela.
Isibaya siqakatheke khulu ngoba lokha abobaba nabahlangeneko babonisanako bebahlala ngesibayeni namkha ngebandla beseke bakhulume koke ebabonisana ngakho.
Bese kuthi amakhosi namkha iingwenyama nazo zibanaso isibaya, naso sisebenza ngokufana nalezi zabantu, umehluko kukuthi amakhosi neengwenyama zabo iimbaya zibuye zihluke ngoba zibuye zibe neembaya zokukhipha ingoma ekuku la kuzokubuthelelwa khona abentwana lokha nabayokuwela. Nalokha ingoma nayigodukako.
Ukunaba kabanzi ngendaba yokuqakatheka kwesibaya, uNdabezitha u, His Royal Highness iKosi Magodongo Moses Sipho Mahlangu ngaphasi kobukhosi bakwa Ndzundza Mtshabi
ihlathulule wathi sakhe isibaya wasiphwa boyisemkhulu aboMagodongo ebhudangweni bebamlayela nokuthi kufanele asakhe ngamatje.
"ngithokoza ibhudango lami elangifikelako ukuthi ngakhe Isibaya seKosini. Omunye nomunye umuzi kufuzeke ube nesibaya ngoba koke kwenziwa esibayeni. Umntwana nakabelethwako, ukutjalwa kwenongo, ukubekwa kwefuyo, ukufihla abasitjhiyileko, indawo yokuhlanganela, indawo yokuphahlela, iNgoma koke lokho kwenzeka Esibayeni. Yeke isibaya sihlanganisa abezimu kanye sivikela nekhaya namkha umuzi ukuze uhlale uphephile ngasosoke isikhathi. Mina sami isibaya ngasiphiwa boMagodongo ebhudangweni. Kungakho namhlanje yoke into efuna ikambiso yesintu kanye nobukhosi ngiyiphethela ngesibayeni ngoba kuyindawo ethulileko bengodu ehloniphekileko kumsamo wami"
I rhubhululo lisihlathululela bona ngaphakathi kwendlu yesizwe esinzima kufuzeke kube nesibaya esizokwazi ukugqina amarharha amadala endaweni ethulileko begodu ehloniphekileko ukwazi ukuthi akwazi ukusivikela ngasosoke isikhathi. Isibaya esinye nesinye siyahluka bona umnimni walelo khaya ufuna sakhiwe bunjani. Abanye bafuna sakhiwe ngemigaba, abanye bafuna iingodo kazi abanye bafuna sakhiwe ngamatje njengalelsi saka Ndabezitha uMagodongo bakhe abezimu bam'hlaziyele bona asakhe ngamatje. Kodwana ekuqathekileko kukuthi ikhaya elinye nelinye lifuzeke libe nesibaya ukuze kugqineke amarharha walapho aphephile angazungezi nomoya azale inarha botjhophori.