Ipilo yanamhlanje sele ikhuphukela ngendlela erarako. Sibabantu esiphila kileli phasi labobamkhulu, yoke into esiyenzako ifuna (isithengo) imali, noma ngabe unawo umberego owufundeleko uberega kuhle kodwa Imali yakhona iyatlhayela.
Nasingatjheja ngetjhejo elidephe kuhle sithola bona banengi abantu abanawo amaberego begodu abanye ababeregi amatorho kodwana mberego onebizelo, lapho uthole bona nabo balila nabanganawo amatorho ngokutlhayelelwa yimali. Ukuvuka epilweni nokunonisa umnotho kufuna kwangathi abantu bangaba nomcabango ozula koke, khulukhulu bacabange ngokuthoma amarhwebo bangenelele kiwo.
Ukuqalana nemali eyodwa yomrholo engena iphume ngikho okuletha umraro emaohilweni wethu sibabantu. Sele uberega akutjho bona uvalelekile bona ungazithomela irhwebo ekungelakho elizokufakela imali mihle malanga. Umberego wanheqadi uyarhelebha njengoba kuba mberego oletha Imali ngaphandle kweyomrholo, kwabanye kubabudisi nanyana babone kwanga umberego omkhulu ofuna ube neezumbulu zemali kuze irhwebo lijame linzinze, kodwa akusi njalo. Umuntu kuthoma kancani kancani abenokubekezela nokuzimisela kuze lokho kufezeke.
Zinengi iindlela umuntu angazilandela ngokuzenzela Imali ngaphandle kwale oyiberegela emberegweni wakho owufundeleko namkha one lwazi langaphambili kuwo, kunala ongaberegisana nakhona ukubuyekeza iingubhu, amaphepha amabhok'si begodu ngokwenza njalo zobe sewurhelebha ngokuhlwengisa inarha yangekhethu.
Ukuthengisa nokuvula ivikili uthengise okudliwako nokungaphekwa, ukuthengisela amarhwebo esele akhona iinsetjenziswa ezahlukeneko, njengeempoto neenkotlelo kuyayifaka Imali begodu imiberego le ngeze yaphazamisa umberego wakho owuberegako.
Zinengi indlelai umuntu angazenzela ngayo imali ngaphandle lwale ayirholako ukuze sanelise iindingo zethu ngombana nazo iindingwezi zinengi begodu zifuna imali. Nasingabuya sitjheje godu Imali esiyiberegelako, esiyitholako ayaneli ifuna ngathi singazula kuze ikwazi ukusanelisa kodwana sizule ngendlela ekungiyo nengeze yathikameza amaphilo wabanye abantu. Ukukhulisa umnotho kusezandleni zethu soke, asingazigedli silinde amathuba eze kithi kodwana asithatheni amagadango wokuthi sakhe wethu amathuba.
Itlolwe: Mashiloane Carol Zodwa
Umhlaziyi: Skosana Sibongile Precious